المحقق الأردبيلي

مقدمه 9

حديقة الشيعة ( فارسى )

نگاشته است . « 6 » ملا مصطفى تفريشى صاحب « نقد الرجال » درباره‌اش مىنويسد : « او داراى علم بسيار و حلم و بردبارى بزرگ و بىشمار بوده ؛ متكلم و فقيه . . . همه صفات پسنديده علما و اهل صلاح و تقوا در او جمع شده بود . » « 7 » 10 - سيد عباس بن محمد موسوى بيابانكى كه شاگرد مقدس بوده و كتاب مجمع الفائدهء استادش را - كه در سال 985 ه . ق به اتمام رسيده بود - در سال 986 ه . ق كتابت كرده است . « 8 » احتمال مىدهيم كه پسر مقدس اردبيلى ، ابى الصلاح تقى الدين محمد ، از محضر پدرش استفاده كرده باشد چرا كه ايشان از نظر علمى و سنى در شرايطى بوده كه به تصريح خود اردبيلى در اول حاشيه بر شرح تجريد ، آن كتاب براى ايشان تأليف شده است و فراغت از اين كتاب سال 986 ه . ق بوده است . در صورت اثبات اين مسأله ، يازده نفر از شاگردان اردبيلى شناسايى مىشوند . « 9 » همچنين آقاى محمد على تربيت مىنويسد : « مولانا حمزه از حكماى معروف شهر اردبيل بوده ، از تلامذه محقق اردبيلى است كه در تاريخ 1099 با مرض طاعون در گذشته و له فرائد و تعليقات و افادات . » « 10 » با توجه به سال وفات مقدس كه 993 است ، پذيرفتن اين مسأله مقدارى مشكل است هرچند بعيد هم نيست كه ايشان شاگرد مقدس بوده و بيش از 120 سال عمر كرده است . و احتمال آن هم مىرود او شاگرد ميرزا محمد اردبيلى معروف به محقق اردبيلى باشد : « ميرزا محمد الاردبيلى الاصل و كاشانى المسكن كه مشهور به محقق است و قبر او در بيدگل است از قراى كاشان ؛ از جمله عرفا بوده و از شاگردان قاضى اسد اللّه قهپائى

--> ( 6 ) - « الفوائد الرضويه » ص 356 . ( 7 ) - « نقد الرجال » ص 269 . ( 8 ) - « الذّريعة » ، ج 20 / 36 . ( 9 ) - ر . ك : « الذّريعة » ، ج 6 / 113 و 114 . ( 10 ) - « دانشمندان آذربايجان » ، ص 123 .